Kısa cevap
Önce üniversitenin bulunduğu ülkede resmen tanınan bir yükseköğretim kurumu olup olmadığını, sonra başvurulacak bölümün ayrıca akreditasyon veya mesleki onay gerektirip gerektirmediğini kontrol edin. Okulun kendi sitesindeki logo veya “uluslararası akreditasyonlu” ifadesi tek başına yeterli değildir. Yetkili kamu kurumunun veya tanınmış kalite güvence kuruluşunun güncel kaydını esas alın.
Tanınma, akreditasyon ve denklik aynı şey mi?
Hayır. Kurumsal tanınma, okulun kendi ülkesindeki resmî yükseköğretim sistemi içinde hangi statüde yer aldığını gösterir. Akreditasyon/kalite güvencesi, ülkenin sistemine göre kurumun veya belirli bir programın dış değerlendirmeye tabi tutulmasıdır. Bazı ülkelerde kurumun resmî statüsü yeterliyken bazılarında belirli bölümler için ayrıca program akreditasyonu aranır.
Türkiye'ye dönüş planlanıyorsa YÖK tanıma ve denklik ayrıca incelenmelidir. Yabancı ülkedeki resmî statü veya olumlu akreditasyon raporu, Türkiye'de mezuniyet sonrası otomatik diploma denkliği ya da mesleği yapma hakkı vermez. Üniversite sıralamaları da bir akreditasyon kararı değildir.
Resmî kayıt nasıl bulunur?
- Diplomayı veren kurumu ve kampüsü kesinleştirin. Üniversitenin resmî adını, kampüsü, bölüm adını, dereceyi ve diplomayı hangi kurumun verdiğini not edin. Ortak programlarda bu özellikle önemlidir.
- Eğitim ülkesinin yetkili kaynağını açın. ENIC-NARIC ağının ülke sayfaları, ilgili ülkenin tanınan yükseköğretim kurumları ve kalite güvencesi sistemine ulaşmak için başlangıç noktasıdır. Ulusal bakanlık veya yetkili kalite güvence kurumunun güncel listesini esas alın.
- Bölümün kapsamını ayrıca kontrol edin. Değerlendirme yalnız üniversite için mi, seçilen program için de mi? Kararın başlangıç-bitiş tarihleri, koşulları, geçici statüsü veya sınırlaması var mı? Mevcut rapor ve karar tarihine bakın.
- Kayıtları karşılaştırın. Üniversitenin iddiasıyla resmî kayıt farklıysa okula yazılı sorun; açıklık sağlanana kadar “akredite” varsaymayın.
Avrupa için ENIC-NARIC'in kalite güvence açıklaması ve haricî değerlendirmelerin DEQAR veri tabanı yararlı ek kontrollerdir. DEQAR'da bir rapor görülmesi de her ülkede bütün mesleki yetkilerin kazanıldığı anlamına gelmez.
Tıp veya diş hekimliğinde daha özel bir kontrol gerekir mi?
Evet. Mesleki eğitimde kurum statüsü, programın onayı, klinik eğitimin yürütülmesi ve mezuniyet sonrası mesleki tanıma ayrı sorulardır. Tıp için World Directory of Medical Schools (WDOMS) kaydı, tek başına akreditasyon ya da belirli bir ülkede çalışma uygunluğu kanıtı değildir. WFME ise tek tek tıp fakültelerini değil, tıp eğitimi akreditasyon kurumlarını değerlendirir. Okulun kendi ülkesindeki yetkili akreditasyon kuruluşundan, ilgili programın kaydını doğrulayın.
Bir diş hekimliği programında da üniversite genelinin onayından farklı olarak, yerel yetkili kurumun mesleğe giriş için aradığı program tanıma ve klinik eğitim koşullarını sorgulayın. Ülke ve mezuniyet sonrası hedef değiştiğinde şartlar da değişebilir. Klinik yıllardaki yerel dil bu kontrolden ayrı bir başlıktır.
Okula sorulacak dört soru
- Bize resmî kurum kaydınızın ve bölümünüze ilişkin güncel akreditasyon kararının bağlantısını verebilir misiniz?
- Onayın geçerli olduğu kampüs, öğretim dili, derece ve giriş yılları hangileri?
- Programınız ayrı bir mesleki yetki kurumunca değerlendiriliyor mu; rapor ve varsa koşullar herkese açık mı?
- Mezunlarınızın hedef ülkede mesleki kayıt sürecinde karşılaştığı ek adımlar nelerdir? Bunlar için resmî yetkili kuruma yönlendirebilir misiniz?
Sonuç: Resmî kayıt bulunması iyi bir başlangıçtır, ancak kalite, kabul ve mezuniyet sonrası mesleki yetki hakkında tek başına nihai karar değildir. Birden çok programı Üniversite Bulucu üzerinden daraltırken bu kontrolü de dosyaya ekleyin. İlk değerlendirme için ücretsiz görüşme talep edebilirsiniz; kabul veya denklik garantisi sunulmuyor.